Kwasy PHA, nazywane także kwasami bionowymi, należą do najlepiej tolerowanych substancji złuszczających. Dzięki dużej masie cząsteczkowej działają głównie w obrębie warstwy rogowej, a liczne grupy hydroksylowe wiążą wodę i ograniczają przesuszenie. Dlatego mogą wspierać barierę hydrolipidową, zamiast ją osłabiać – także przy cerze wrażliwej, reaktywnej lub odwodnionej.
Jak PHA wpływają na barierę hydrolipidową?
Bariera hydrolipidowa tworzy zewnętrzną ochronę naskórka. Ogranicza utratę wody i utrudnia przenikanie czynników drażniących, dlatego jej osłabienie może powodować pieczenie, szorstkość, uczucie napięcia oraz większą reaktywność skóry. Działanie kwasów PHA jest łagodniejsze niż w przypadku wielu kwasów AHA i BHA, ponieważ ich cząsteczki są większe i wolniej przenikają przez warstwę rogową.
W praktyce oznacza to przede wszystkim powierzchowne, stopniowe złuszczanie martwych komórek. PHA regulują rogowacenie i wygładzają naskórek, ale zwykle nie powodują tak intensywnej penetracji jak małocząsteczkowy kwas glikolowy ani nie docierają do ujść gruczołów łojowych tak jak lipofilowy kwas salicylowy. Mniejsze ryzyko podrażnienia nie oznacza jednak całkowitego braku reakcji. Zbyt częste stosowanie lub łączenie wielu substancji złuszczających może osłabić również skórę po aplikacji PHA.
Drugą cechą jest higroskopijność. Liczne grupy hydroksylowe w cząsteczkach PHA przyciągają i wiążą wodę w warstwie rogowej. Lepsze nawodnienie naskórka zwiększa jego elastyczność i komfort, a także pomaga ograniczyć uczucie suchości. PHA nie są więc wyłącznie składnikami złuszczającymi. Łączą delikatną eksfoliację z działaniem humektantowym.
Kwasy PHA, szczególnie kwasy bionowe, mogą także chelatować jony metali, takich jak żelazo i miedź. Chelatowanie oznacza ich wiązanie w taki sposób, który ogranicza udział tych jonów w reakcjach sprzyjających powstawaniu wolnych rodników. Dzięki temu składnik wspiera ochronę skóry przed stresem oksydacyjnym. Nie zastępuje ochrony przeciwsłonecznej, ale uzupełnia pielęgnację ukierunkowaną na ochronę i regenerację.
PHA, AHA i BHA – czym różnią się dla bariery skóry?
Żadna z tych grup nie jest z definicji „zła” dla skóry. Różnią się wielkością cząsteczek, rozpuszczalnością i miejscem działania. AHA i BHA mogą przynosić wyraźniejsze efekty przy przebarwieniach, nierównej strukturze, zaskórnikach lub nadmiarze sebum, lecz wymagają dopasowania stężenia i częstotliwości do stanu skóry.
| Rodzaj kwasu | Wpływ na BHL | Główne zastosowanie |
|---|---|---|
| PHA | Powierzchowne złuszczanie, wiązanie wody i wsparcie funkcji ochronnych. Niskie ryzyko podrażnienia przy prawidłowym stosowaniu. | Skóra wrażliwa, odwodniona, naczynkowa i reaktywna, łagodne wygładzenie |
| AHA | Intensywniejsza eksfoliacja. Przy zbyt częstym stosowaniu mogą powodować przesuszenie i czasowe osłabienie bariery. | Przebarwienia, szorstkość, nierówna tekstura i oznaki fotostarzenia |
| BHA | Działa lipofilowo i wnika do ujść mieszków włosowych. Nadmierne stosowanie może przesuszać wrażliwą skórę. | Zaskórniki, nadmiar sebum i niedoskonałości |
Glukonolakton i kwas laktobionowy – jak wspierają regenerację?
Najczęściej stosowanymi przedstawicielami PHA są glukonolakton i kwas laktobionowy. Ich działanie nie ogranicza się do usuwania martwych komórek. Oba składniki łączą łagodne złuszczanie z nawilżaniem i ochroną antyoksydacyjną:
- Glukonolakton działa powierzchniowo, wiąże wodę i pomaga wygładzić naskórek. Jest ceniony także za działanie łagodzące i wspieranie bariery ochronnej, dlatego często pojawia się w pielęgnacji skóry wrażliwej, naczynkowej i skłonnej do zaczerwienienia.
- Kwas laktobionowy należy do kwasów bionowych. Dzięki rozbudowanej strukturze i dużej liczbie grup hydroksylowych intensywnie wspiera nawilżenie, a jego złuszczanie jest bardzo delikatne. Może być dobrym wyborem, gdy skóra potrzebuje przede wszystkim komfortu, ochrony i stopniowej odnowy.
Efekty po PHA pojawiają się zwykle spokojniej niż po mocniejszych AHA, ale właśnie ta łagodność jest ich zaletą. Przy naruszonej barierze skóra może najpierw wymagać ograniczenia aktywnych substancji i odbudowy pielęgnacji, a dopiero później ostrożnego włączenia kwasu.
Jak włączyć PHA do pielęgnacji?
Najbezpieczniej rozpocząć od jednego produktu o niższym stężeniu i stosować go rzadziej, niż sugeruje maksymalna częstotliwość podana przez producenta. Po aplikacji dobrze sprawdzi się krem z substancjami wspierającymi barierę. Przy łączeniu składników pomocne są następujące zasady:
- Ceramidy uzupełniają lipidy potrzebne do prawidłowego funkcjonowania bariery hydrolipidowej.
- Niacynamid może wspierać utrzymanie nawilżenia i ograniczać reaktywność skóry, o ile jest dobrze tolerowany.
- Składniki humektantowe, takie jak gliceryna lub kwas hialuronowy, wzmacniają nawilżające działanie PHA.
- Retinoidy i mocne AHA lub BHA lepiej stosować w innych dniach, zwłaszcza przy skórze wrażliwej, aby nie kumulować działania drażniącego.
- Filtr przeciwsłoneczny pozostaje potrzebny podczas każdej kuracji złuszczającej, nawet gdy PHA są łagodniejsze od innych kwasów.
Przy aktywnym stanie zapalnym, nasilonym trądziku różowatym, zaawansowanym AZS, świeżych uszkodzeniach skóry lub silnym pieczeniu po kosmetyku lepiej przerwać eksfoliację i skonsultować pielęgnację ze specjalistą.
Dlaczego PHA są dobrym wyborem dla osłabionej bariery?
Duża cząsteczka ogranicza głębokość działania, higroskopijność pomaga zatrzymać wodę, a chelatowanie wspiera ochronę antyoksydacyjną. Z tego połączenia wynika profil PHA: delikatna odnowa bez konieczności rezygnowania z nawilżania i ochrony. Glukonolakton oraz kwas laktobionowy mogą być więc rozsądną opcją dla skóry, która potrzebuje wygładzenia, ale źle reaguje na intensywne złuszczanie.
